Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Երևանում զրուցել է Թուրքիայից լրագրողների հետ։  Hayastan.news-ը ներկայացնում է CNN Turk-ում հրապարակած հոդվածի թարգմանությունը․

Hurriyet Daily News- Ձեր հայտարարություններն ու մեկնաբանությունները, հատկապես ցեղասպանության թեմայով, մեծ ազդեցություն ունեն թե՛ Հայաստանում, թե՛ Թուրքիայում, և մենք կարդում ենք ձեր հայտարարություններն ու գնահատականներն այս թեմայով։ Միաժամանակ շատ ընդգրկուն բացատրություններ եք տալիս։  Կցանկանայի հասկանալ, թե այս պահին ինչ ազդեցություն ունի ցեղասպանության հարցը Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների վրա։ Ի՞նչ եք կարծում, սա անցած փուլ է, այսինքն՝ Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների առումով այս հարցն անցյալո՞ւմ է։ Ինչպես գիտենք, Հայաստանը նախկինում տարբեր երկրների խորհրդարաններում ցեղասպանության ճանաչման քաղաքականություն էր վարում։ Կարո՞ղ ենք ասել, որ այս քաղաքականությունն այլեւս չի իրականացվի։

Նմանապես, մենք գիտենք, որ ձեր երկրի Սահմանադրության նախաբանում հիշատակումներ կան Արևմտյան Հայաստանի և ցեղասպանության մասին: Եթե ​​ձեր երկրում Սահմանադրությունը փոխվի, այդ հայտարարությունները նոր Սահմանադրության մեջ չե՞ն ներառվելու։ Ես կցանկանայի լսել ձեր կարծիքը այս հարցերի վերաբերյալ:

-Նիկոլ Փաշինյան- Մեր պաշտոնական դիրքորոշումն այն է, որ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչումն այսօր մեր արտաքին քաղաքականության առաջնահերթություններից չէ։ Սա պաշտոնական հայտարարություն է, բայց կան որոշ հարցեր, որոնք շատ կարևոր և անհրաժեշտ են պարզաբանել այս համատեքստում։ Այս հարցերի մասին ես անընդհատ խոսում եմ թե՛ Հայաստանում, թե՛ արտերկրում, մեր հայրենակիցների հետ հանդիպումներում, սովորաբար աշխատանքային մակարդակով, և կարծում եմ, որ սա լավ առիթ է այդ մասին ևս հրապարակավ խոսելու։ Նախ ասեմ, որ այդ քննարկումներն ու մանիպուլյացիաները տեղի են ունենում Հայաստանում, և ոչ միայն Հայաստանում, այլ նաև տարբեր շրջանակներում։ Օրակարգ են բերվում այնպիսի դիսկուրսներ, ինչպիսիք են ժխտումը, մոռանալը կամ մերժումը:

Ուզում եմ շատ հստակ ասել, որ սա անվիճելի փաստ է Հայաստանում և հայերի շրջանում։ Այնպես որ, մեր իրականության մեջ դա ժխտել կամ հրաժարվել դրանից հնարավոր չէ, քանի որ դա բոլորիս համար անհերքելի ճշմարտություն է։ Բայց խոսքը դրա մասին չէ:  

Այստեղ հարց է առաջանում՝ որտե՞ղ և ինչպե՞ս պետք է կենտրոնանալ Հայաստանի պետական ​​շահերի սպասարկման վրա, որտե՞ղ և ինչպե՞ս պետք է շեշտադրել և հիմնվել մեզ հայտնի փաստերի վրա, այդ թվում՝ պատմական փաստերի։ Որովհետեւ այն ժամանակաշրջանը, երբ տեղի ունեցավ Ցեղասպանությունը, մի շրջան էր, երբ չկար Հայաստանի Հանրապետությունը։

Այսօր կա միջազգայնորեն ճանաչված Հայաստանի Հանրապետություն, և միջազգայնորեն ճանաչված այս պետությունը հնարավորություն ունի ապահովելու իր քաղաքացիների անվտանգությունն ու բարեկեցությունը։ Սակայն դա որոշակի պայմաններ է պահանջում, և այս առումով Հայաստանը եզակի երկիր չէ։ Կրկին մեր քաղաքացիների հետ հանդիպումներում ես շեշտեցի այս կետը՝ տեսեք, բոլոր երկրները և մենք բոլորս գնահատում ենք խաղաղությունը, բայց խաղաղությունն առաջին հերթին տարածաշրջանային երևույթ է։ Խաղաղությունն ու լավ հարաբերություններն անհրաժեշտ են առաջին հերթին մեր անմիջական միջավայրում, մեր ամենամոտ հարևանների հետ հարաբերություններում, որովհետև այն խաղաղությունը, որը կոնկրետ արդյունքներ է տալիս մեր երկրի անվտանգության և բարգավաճման համար, այստեղի խաղաղությունն է։   Մեզ անհրաժեշտ խաղաղությունը այն խաղաղությունն է, որը հասանելի է, այսինքն՝ խաղաղություն, որը կա այստեղ և հիմա: Ուստի նախ պետք է մտածել տարածաշրջանային խաղաղության մասին, և իմ ընկալմամբ՝ սա է դասը, որը պետք է քաղենք պատմությունից։

Եվ այս դահլիճում, այս սենյակում, 2020 թվականին տեղի հայկական հեռուստաալիքներից մեկին տված հարցազրույցում ինձ այս հարցը տվեցին.

«Կա՞ հավանականություն, որ Թուրքիան վտանգ չի ներկայացնում Հայաստանի անվտանգության համար»: Իմ պատասխանն էր՝ այո, պետք է այս հարցը տալ և փորձել պատասխանել, քանի որ ենթադրում եմ, որ Թուրքիան նույն հարցը կտա Հայաստանի մասին։ Եվ իմ պաշտոնավարման ողջ ընթացքում ես փորձել եմ պատասխանել այդ հարցին՝ ներառյալ խնդրո առարկա ենթատեքստը:

Եվ իհարկե, այս հայտարարությունները Հայաստանում ոչ բոլորի կողմից են ողջունվում։ Ուզում եմ նաև նշել մի կետ՝ «Արևմտյան Հայաստան» տերմինը մեր Սահմանադրության մեջ չկա։ «Արևմտյան Հայաստան» արտահայտությունն այլ տեղ է հանդիպում, բայց ոչ Սահմանադրության մեջ։ Վերջերս  հրապարակայնորեն արեցի հետևյալ հայտարարությունը. Իմ ընկալմամբ՝ Արևմտյան Հայաստանը Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզն է, Արմավիրի մարզի առանձին բնակավայրեր և Շիրակի մարզի առանձին բնակավայրեր։ Ուրեմն ինչու, ինչու եմ ես անում այս հայտարարությունը: Հայաստանում կան տարբեր տեսություններ այն տարբեր պատճառների մասին, թե ինչու եմ ես արել այս հայտարարությունը: Բայց ես՝ որպես ՀՀ վարչապետ, գործնական խնդիր ունեմ՝ պետք է պատասխանեմ հենց նոր նշածս հարցին։ 

Հիմա, գիտեք, այլևս չկա մեր հասարակություն կամ միջազգային հասարակություն, քանի որ այդ սահմանները ջնջվել են ձեր իմացած պատճառներով։ Սոցցանցերի և համացանցի շնորհիվ բոլոր հայտարարությունները վայրկյանների ընթացքում տեսանելի են դառնում ամենուր, բոլոր հրապարակային հայտարարությունները տարածվում են ակնթարթորեն։ Այնպես որ, անկախ նրանից, թե մենք խոսում ենք մեր ժողովրդի հետ, թե միջազգային կամ տարածաշրջանային հանրության, այս սահմանը նույնպես վերացել է։

Հիմնական ուղերձը, որը ես ուզում եմ տալ մեր ժողովրդին, սա է. մենք պետք է կարողանանք նայել ինքներս մեզ և հասկանալ, թե ուրիշներն ինչպես են մեզ ընկալում: Ի՞նչ մեսիջ ենք մենք հղում տարածաշրջանին և միջազգային հանրությանը։ Եթե ​​մենք մեսիջ հղենք տարածաշրջանին և միջազգային հանրությանը, որ «սպասեք, մենք կուժեղանանք, և կտեսնեք, թե ինչպես տարածքային կամ այլ փոփոխություններ ենք բերելու տարածաշրջան», ապա բնականաբար բոլորը կամ գոնե ոմանք մեզ որպես սպառնալիք կընկալեն։ Իսկ եթե մեր հարեւաններից նման հայտարարություններ ենք լսում, դա նույնպես ընկալում ենք որպես սպառնալիք, քանի որ նման դեպքեր եղել են նախկինում։ Չթաքցնենք, Հայաստանի Հանրապետությունում տարածված ընկալումն այն է, որ Թուրքիան սպառնալիք է Հայաստանի անվտանգությանը։ Եվ ես ենթադրում եմ, որ երբեմն Հայաստանում օգտագործվող քաղաքական դիսկուրսը, թեկուզ ոչ պաշտոնական, երբեմն պաշտոնական մակարդակով, Թուրքիայի կողմից կարող է ընկալվել որպես սպառնալիք։

Ասելիքս հետևյալն է. միգուցե մենք կորցրել ենք պատճառահետեւանքային կապը, այսինքն՝ մենք արդեն կորցրել ենք որոշելու, թե որն է պատճառը և որն է հետևանքը։ Մենք կորցրել ենք այս կետը և շատ դժվարություններ ու աղետներ ենք ապրել այս ընկալումների պատճառով։ Բայց հիմա հնարավորություն կա փոխելու այս ընկալումն ու այս հարցի ձեւակերպումը։ Այս հնարավորությունը բխում է թե՛ Հայաստանից, թե՛ Թուրքիայից տրված ուղերձներից, որ նրանք ցանկանում են փոխել այս հարցերի արտահայտությունները, շեշտադրումները և հեռանկարները։

Եվ այդ պատճառով մամուլն ու փորձագետները երբեմն ասում են, որ սա պատմական հնարավորություն է։ Եվ վերադառնալով ձեր հարցին՝ որպես Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ՝ ես ուզում եմ օգտագործել այդ պատմական հնարավորությունը։ Եվ նույնիսկ, գիտե՞ք ինչ, ճիշտ եք, այդ նրբությունը կա. Երբեմն հասկանում եմ, որ անում եմ հայտարարություններ, որոնք ոչ ինձ՝ որպես քաղաքական գործչի, ոչ էլ մեր քաղաքական կուսակցությանը ներքաղաքական իմաստով ձեռնտու չեն, բայց մյուս կողմից՝ հասկանում եմ, որ այս հնարավորությունը չպետք է բաց թողնել։

Ո՞րն է այս հնարավորությունը: Սա հնարավորություն է ամրապնդելու Հայաստանի պետականությունը, անկախությունն ու ինքնիշխանությունը։ Բայց այն, ինչ ինձ համար պարզ է, այն է, որ մենք կարող ենք դա անել այստեղ՝ այժմ՝ այս տարածաշրջանում կայունություն և խաղաղություն հաստատելով և զարգացնելով տնտեսական համագործակցությունը։ Ուստի մենք պետք է ամեն ինչ անենք այս հնարավորությունից օգտվելու համար:
Որովհետև ավանդաբար, ես ուզում եմ սա բացեիբաց ասել, երբեմն շատ դժվար է համոզել հոռետեսներին: Տեսեք, ես ասացի, որ 2022 թվականին շատ կարևոր պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել, բայց սա վերջնական կետ չէ, և շատերն ասում են. «Ահա մի պարզ օրինակ, պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել, բայց այն չի իրականացվում  (3-րդ երկրների և դիվանագիտական անձնագիր ունեցողների համար սահմանի բացումը,-խմբ), դուք պետք է այս քաղաքականությունը համարեք ձախողված»։ Այնպես որ, այս քննադատությունն ուղղակիորեն ինձ է ուղղված։ Բայց ես դրա հետ համաձայն չեմ:

Ե՛վ ես, և՛ մեր քաղաքական թիմը վճռական ենք, համբերատար և հետևողական՝ ապահովելու, որ տարածաշրջանը դառնա Հայաստանի Հանրապետության կայունության, խաղաղության և բարգավաճման աղբյուր։ Դրան հասնելու համար մենք գործում ենք երկխոսության, զրույցի, փաստերի և փաստարկների հիման վրա: Սակայն, որպեսզի դա տեղի ունենա, տարածաշրջանը պետք է լինի խաղաղության, համագործակցության, բարգավաճման, անվտանգության և կայունության աղբյուր ոչ միայն Հայաստանի, այլև տարածաշրջանի մյուս երկրների համար։
Իհարկե, իմ առաջնային մտահոգությունն ու պարտականությունը Հայաստանի շահերն են։ Ճիշտ չի լինի, նույնիսկ հնարավոր չի լինի մտածել այլ երկրների անունից կամ ձևակերպել նրանց շահերը։